އިންސާނީ މުޖުތަމައެއްގެ ހަމަޖެހުމާއި އެކުވެރިކަން ދެމިއޮތުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ބިންގަލަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރާ އިހުތިރާމެވެ. މީހަކު ތިމާއަށް ގަދަރާއި އިހުތިރާމް އަދާކުރާނީ، ތިމާގެ ފަރާތުން އެހެން މީހުންނަށް އެ މިންވަރަށް އިހުތިރާމް ލިބިގެންނެވެ. ދުނިޔޭގެ އާދައަކީ ތިމާ ދިން އެއްޗެއް ތިމާއަށް އަނބުރާ ލިބުމެވެ.

އެހެންކަމުން އެހެން މީހުންގެ ކިބައިން އިހުތިރާމް އެދޭ މީހާ، އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްނަގައި އެހެން މީހުންގެ ހައްގުތަކަށާއި އިހުސާސްތަކަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ދަސްކުރަންޖެހެއެވެ.

އިހުތިރާމްކުރުމުގެ އިސްލާމީ އަދި ދުނިޔެވީ އަސާސް

އިޝްތިހާރު އިޝްތިހާރު

އިސްލާމްދީނުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމާއި ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވެއެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ހަދީސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވަނީ، ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އެދޭ ހެޔޮ ކަންތައް އަނެކާއަށް ވެސް ނޭދޭހާ ހިނދަކު ތިޔައިގެ ތެރެއިން އެކަކުވެސް ފުރިހަމަ މުއުމިނަކު ކަމުގައި ނުވާނެ ކަމަށެވެ.

މީގެ މާނައަކީ ތިމާ އެދެނީ އަނެކުންގެ ފަރާތުން ރިވެތި ބަސްތަކާއި ގަދަރު ލިބުން ކަމުގައި ވާނަމަ، ތިމާވެސް އަނެކާއާ މުއާމަލާތުކުރަންވާނީ އެ އުސޫލުން ކަމެވެ. ދުނިޔެވީ އިޖުތިމާއީ ހަމަތަކަށް ބެލިނަމަވެސް، އިހުތިރާމަކީ ގަދަކަމުން ނުވަތަ ބިރުދައްކައިގެން ހޯދޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާގެ އަހުލާގާއި، ހިތްހެޔޮކަމާއި، އަނެކުން ބަލައިގަތުމުގެ ސިފަޔަށް ބިނާކޮށް ހޯދައިގަނެވޭ އަގުހުރި އެއްޗެކެވެ.

މުޖުތަމައުން ފެންނަ ނޭދެވޭ އާދަތައް

މިއަދުގެ މުޖުތަމައަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމުގެ މަތިވެރި ސިފަ ފަނޑުވަމުންދާ މަންޒަރު ފެނުމަކީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ހާއްސަކޮށް ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ޒަރީއާއިން މީސްމީހުންގެ އަބުރަށް އަރައިގަތުމާއި، ބޭއަދަބީ ބަސްތަކުން މުހާތަބުކުރުމާއި، ހިޔާލު ތަފާތުވާ ކޮންމެ މީހަކީ ދުޝްމަނެއްގެ ގޮތުގައި ދުށުމުގެ ނޭދެވޭ ވިސްނުން ވަނީ އާންމުވެފައެވެ.

މަގުމަތީގެ އުޅުމާއި، އާންމު ހިދުމަތް ހޯދާ ތަންތަނުގައި ކެތްތެރިކަން ކުޑަވެ، ހަޅޭއްލަވައި ގަދަބަސް ބުނުމަކީ މޮޅު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް މީހުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން އަނެކާގެ ހިތުގައި ތިމާއާމެދު އުފެދެނީ ނަފުރަތާއި ފޫހިކަމެވެ. ތިމާއަށް ކުރާ އިހުތިރާމް ގެއްލި، މުޅި މުޖުތަމައުގައި ބައިބައިވުމާއި ހަމަނުޖެހުން އުފެދެން ދިމާވަނީ މި ސަބަބާ ހުރެއެވެ.

ވަޒީފާގެ މާހައުލުގައި އިހުތިރާމްގެ ދައުރު

މީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބޮޑު ބައެއް ހޭދަކުރާ ވަޒީފާގެ މާހައުލަކީ އިހުތިރާމްގެ ބޭނުންތެރިކަން އެންމެ ބޮޑަށް ހާމަވާ އެއް ތަނެވެ. ވެރިން ދަށު މުވައްޒަފުންނަށް އިހުތިރާމްކޮށް، އެމީހުންގެ މަސައްކަތުގެ އަގުވަޒަންކުރާނަމަ، މުވައްޒަފުންގެ ފަރާތުން އެންމެ ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުމާއި އިހުލާސްތެރިކަން ލިބޭނެއެވެ.

ހަމައެއާއެކު، އެކުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކުރާ ނަމަ، އެތަނެއްގައި އޮންނާނީ އުފާވެރި، އުފެއްދުންތެރި މާހައުލެކެވެ. މަގާމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ މުއްސަނދިކަމުގެ ގޮތުން ތިމާއަށްވުރެ ދަށުގައިވާ މީހަކަށް ދެރަގޮތް ހަދައި، އެމީހުންނާ ދިމާއަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތުމަކީ އަމިއްލަ އަގު ވެއްޓިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މުވައްޒަފުންގެ ހިޔާލުތަކަށް ޖާގަދީ، އެންމެންގެ ގަދަރާއި ކަރާމާތް ހިފަހައްޓާ މާހައުލެއްގައި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ އަބަދުވެސް ރަނގަޅުވާނެއެވެ.

ދަރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުމާއި އަންނަން އޮތް ޖީލު

އެހެން މީހުންނަށް އިހުތިރާމްކުރަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ގޭތެރެއިން، ތުއްތުއިރުން ފެށިގެން ދަރިންގެ ކިބައިގައި އަށަގަންނުވަންޖެހޭ ސިފައެކެވެ. ކުދިން ގިނައިން ދަސްކުރަނީ މައިންބަފައިން ބުނާ ބަސްތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، މައިންބަފައިން އަމަލުކުރާ ގޮތް ބަލައިގެންނެވެ.

މައިންބަފައިން ގޭތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކޮށް، އަދި ކުދިންނާ ވާހަކަދައްކާއިރު ވެސް ރިވެތި ބަހުރުވަ ބޭނުންކުރާނަމަ، އެކުދިން ބޮޑެތިވެގެން އަންނާނީ މީހުންނަށް އިހުތިރާމްކުރާ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިހުތިރާމްކުރުމާއި، ކުޑަކުދިންނަށް އޯގާތެރިވުމުގެ ރިވެތި އާދަ ދަރިންގެ ކިބައިގައި ހަރުލެއްވިއްޖެނަމަ، އެކުދިން މުޖުތަމައަށް ނުކުންނަ ދުވަހު އެންމެންގެ ލޯތްބާއި ގަދަރު އެކުދިންނަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ.

އެހެން މީހުންނަށް އިހުތިރާމްކުރުމަކީ ތިމާގެ ނިކަމެތިކަމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި އެއީ ބަލިކަށިކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާގެ ނަފުސުގެ މާތްކަމާއި، ތަރުބިއްޔަތުގެ ފުރިހަމަކަން ދައްކުވައިދޭ އެންމެ މަތިވެރި ހެއްކެވެ. މުޖުތަމައެއްގައި ހަމަޖެހުމާއި އަމާންކަން ދެމިއޮންނާނީ، އެކަކު އަނެކަކަށް ދޭންޖެހޭ ހައްގު މަގާމާއި އިހުތިރާމް ދީގެންނެވެ. އެހެންކަމުން، އަނެކުންގެ ފަރާތުން ތިމާއަށް އިހުތިރާމް ލިބުމަށް އެދޭނަމަ، އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކަށް ވާންޖެހޭނީ ތިމާގެ އަމަލާއި ބަހުން އެހެން މީހުންނަށް ފުރިހަމަ އިހުތިރާމް އަދާކުރުމެވެ.