މެލޭޝިއާގައި ކުއްލިއަކަށް ޓީބީ (ފުއްޕާމޭގެ ބަލި) ފެތުރޭ މިންވަރު އިތުރުވުމާ ގުޅިގެން، ރާއްޖެއަށް އޮތް ނުރައްކާ ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ރިސްކް އެސެސްމަންޓެއް ހަދަން ފަށައިފިއެވެ.

އެޗްޕީއޭގެ އޮފިޝަލަކު ރޭ ވިދާޅުވީ، މެލޭޝިއާގެ ހާލަތަށް ބަލައި ރާއްޖޭގައި ކުރަންޖެހޭ ރިސްކް އެސެސްމަންޓްގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ. އަދި މި އެސެސްމަންޓް ނިމުމުން އޭގެ ތަފްސީލީ މައުލޫމާތު އާންމުކުރާނެ ކަމަށްވެސް އެޗްޕީއޭއިން ބުނެއެވެ.

މެލޭޝިއާގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން މިދިޔަ ހަފުތާގައި އާންމުކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އެ ގައުމުގައި ބަލި ފެތުރޭ މިންވަރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ހަތް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 596 އަށްވުރެ ގިނަ ކޭސް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާއިރު، މިހާތަނަށް ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު ވަނީ 3،000 އިން މައްޗަށް އަރާފައެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، ގިނަ އަދަދެއްގެ ދިވެހިން ދިރިއުޅޭ އަދި ޒިޔާރަތްކުރާ ސަރަހައްދުތައް ކަމަށްވާ ކުއާލަލަމްޕޫރު އަދި ޕުޓްރަޖާޔާ އިން ވެސް ގިނަ އަދަދަކަށް ޓީބީ ކޭސްތައް ވަނީ ފެނިފައެވެ.

ޓީބީ ބައްޔަކީ ކޮބާ؟

ޓީބީ ނުވަތަ ފުއްޕާމޭގެ ބައްޔަކީ ’މައިކޯބެކްޓީރިއަމް ޓިއުބަކިއުލޯސިސް‘ ކިޔާ ބެކްޓީރިއާއެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ފުއްޕާމެއަށް ޖެހޭ ބައްޔެއް ނަމަވެސް، ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ވެސް މި ބަލީގެ އަސަރު ފޯރައިފާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ބަލި ގައިންގަޔަށް ފެތުރެނީ ހަމައެކަނި ފުއްޕާމެއަށް ބަލިޖެހި، ކުޅުން ޖަރާސީމު ފެންނަ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ.

މި ބަލި ފެތުރެނީ ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކު ކެއްސައި، ކިނބިހިއަޅައި ނުވަތަ ކުޅުޖެހުމުގެ ތެރޭގައި ވައިގެ ތެރެއަށް ބޭރުވާ ޖަރާސީމުތައް، ސަލާމަތުން ހުރި މީހެއްގެ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ވާސިލުވުމުންނެވެ.

ފަރުވާ އާއި ރާއްޖޭގެ އަމާޒު

ޓީބީއަކީ ގަވާއިދުން ބޭސް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ފަސޭހަވާ ބައްޔެކެވެ. މި ބައްޔަށް މަދުވެގެން ހަ މަސް ދުވަހު ފަރުވާ ކުރަންޖެހޭއިރު، ފަރުވާ ފުރިހަމަނުކޮށްފިނަމަ ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެ، ބޭހަށް ނުގުޑާ ޓީބީއަށް ބަދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. ރާއްޖޭގައި 1994 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މި ބައްޔަށް ފަރުވާ ދެނީ ”ޑައިރެކްޓްލީ އޮބްޒާވްޑް ޓްރީޓްމަންޓް“ (DOTS) އުސޫލުންނެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) ގެ ”އެންޑް ޓީބީ“ ސްޓްރެޓަޖީއާ އެއްގޮތަށް، ރާއްޖޭގެ އަމާޒަކީ 2030 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ޓީބީއަކީ އާންމު ސިއްހަތަށް ނުރައްކާ ނުވާ ވަރަށް މަދުކުރެވިފައިވާ ގައުމަކަށް ހެދުމެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ދަށުން، ރާއްޖޭގެ 100 ރަށަކީ ޓީބީ ނައްތާލެވިފައިވާ ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމަށް އެޗްޕީއޭއިން ދަނީ ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ.